door: Pauline Gispen
Afgelopen zomer is er in Nederland een groot aantal aansprekende
sportevenementen georganiseerd. En we hebben de ambitie om er in de toekomst nog
veel meer te organiseren. Want we willen Nederland op topsportniveau krijgen en
nog meer ervaring opdoen in de organisatie van grootschalige sportevenementen.
Ik heb deze zomer veel evenementen bezocht en ‘beoordeeld’ en geef nu een
algemene terugblik.
Hoe staan ‘we’ ervoor als je het organiseren
van deze evenementen in ogenschouw neemt? Waren alle evenementen een echte
belevenis, een evenement dat je niet had mogen missen? Over welk evenement
praatte men nog lange tijd na en wat kunnen anderen daarvan leren? Waren de
afgelopen evenementen zό aantrekkelijk dat toekomstige grote wedstrijden en
toernooien een grote aantrekkingskracht zullen uitoefenen op de Nederlandse
bevolking en dus massaal bezocht gaan worden? Zijn de mensen enthousiast gemaakt
om – voor zover ze dat nog niet deden - een sport te gaan beoefenen? Of
moeten we nog flink aan de bak en lukt dat voor 2016?
Om een rijke - of misschien liever een memorabele – belevenis te creëren moet
je volgens de theorie van de beleveniseconomie (lees Pine en Gillmore) vier
domeinen ‘bedienen’: Amusement, Lerende belevenis, Ontsnapping en Esthetiek.
Door tegelijkertijd zes ontwerpprincipes toe te passen kan een organisatie zijn
evenement tot een ‘ware belevenis’ transformeren. Aan de hand van de vier
domeinen en de zes ontwerpprincipes kijk ik terug op de door mij bezochte
sportevenementen. Ik heb deze zomer bezocht:
• FBK games in Hengelo –
atletiek;
• World Cup Boulder in Eindhoven – klimsport;
• CHIO
in Rotterdam – hippische sport;
• EK Triathlon in Holten –
triathlon;
• Bavaria City Racing in Rotterdam – auto- en
motorsport;
• KLM Open in Zandvoort – golf;
• EK Hockey in
Amsterdam – hockey;
• WK Judo in Rotterdam – judo;
• Vuelta in
Assen – wielrennen;
• WK Baseball in Amsterdam –
honkbal;
• Swatch FIVB World Tour Beachvolleybal in Scheveningen-
beachvolleybal;
• Forexx Women's World Open Squash – squash.
Amusement
Sport is amusement - dus die slag is
alvast gewonnen - waarbij topsporters een topattractie kunnen vormen. Zeker als
ze al gepresteerd hebben op de Olympische Spelen of op een WK en als ze
uiteraard uit ons kikkerlandje komen. Het WK Judo is een voorbeeld van een
evenement waar dagelijks Nederlandse toppers op het strijdtoneel stonden. Op het
EK Hockey waren de Nederlandse dames en heren te bewonderen. En ook aan de
Vuelta en bij het WK Honkbal deden deze voor ons bekende sporters mee.
Wat mij
verraste was de deels lege tribune bij de kwartfinale van de hockeydames. Deze
meiden hebben toch niet slecht gepresteerd op de spelen en nu trekken ze niet
eens een volle tribune. Kennelijk was hun amusementswaarde toch niet zo groot
als ik had gedacht. Dat kan ook veroorzaakt worden door de manier waarop de
wedstrijd is georganiseerd en het publiek erbij betrokken wordt. De FBK games
hadden wereldwijde, echt geweldige topsporters aan de start. Echter doordat de
verschillende onderdelen niet helemaal tegelijkertijd goed te volgen waren kon
je als toeschouwer er minder van genieten. Dit gold ook voor het CHIO en het EK
triathlon. Bij de eerste miste je als publiek het commentaar van de wedstrijd;
zeker bij een onbekende tak van sport als dressuur. Zonder commentaar had het
minder amusementswaarde, eenvoudig omdat je geen idee hebt of iemand het nu goed
of slecht doet. Bij het EK triathlon is door de uitgestrektheid de wedstrijd
slecht te volgen en verlaagt ook dit de amusementswaarde. Met de huidige
technologische mogelijkheden moet het mogelijk zijn om een wedstrijd nog beter
bij het publiek aan te bieden. Het KLM Open werkt hier aan door mensen het
komende toernooi een gratis radio te geven waardoor ze langs de baan via een
radio-uitzending de wedstrijd kunnen volgen. De evenementen hadden een doorsnee
tot redelijk hoge amusementswaarde. En doordat je nooit weet wie er gaat winnen
blijft het spannend om de wedstrijd te volgen. De Bavaria City Racing is daar
een uitzondering op omdat het een demonstratie-evenement was. Maar daar zaten
twee bekende racers bij, genoeg om als fan te blijven kijken.
Lerende belevenis
Viel er
deze zomer iets te leren? Iets over jezelf en de sport? Misschien iets over de
snelheid van je slag, hoe ver je kunt springen of hoe je je worp kunt
verbeteren? Vaak viel er wel iets te leren, soms ook helemaal niet, maar meestal
werd er wel iets aangeboden voor kinderen. De Vuelta in Assen spande hierin in
positief opzicht de kroon. Met een heel fietspark konden kinderen oefenen op de
vele verschillende soorten fietsen en leren hoe leuk fietsen eigenlijk is. Ze
werden geholpen met het nabootsen van wedstrijden en konden leren hoe hard ze
eigenlijk over een heuvel konden springen. Een waar fietsmuseum was ingericht
waar ook de oudere bezoeker kon leren over de verschillende soorten fietsen van
toen en nu.
Ook bij het EK Triathlon was een museum ingericht over de historie van het evenement en de ontwikkeling daarvan. Ook werden bij verschillende evenementen clinics aangeboden zoals bij het WK Judo, EK Hockey en de KLM Open (golf). Maar allemaal gericht op kinderen. De meeste anderen evenementen hadden op dit gebied niets georganiseerd. Sport leent zich uitstekend om op allerlei leuke manieren er iets over te leren. Hoe hard sla ik, hoe ver spring ik, is mijn worp wel goed, wat kan ik met mijn conditie doen, hoe zit het met mijn spierkracht? Als je ziet wat je allemaal kunt verzinnen rondom fietsen, maar ook spellen bij golf en hockey, dan moet dat ook mogelijk zijn bij andere sporten.
Ontsnapping
Viel
er iets te doen? Naast het bekijken van de wedstrijd was er altijd de
mogelijkheid om een hapje en een drankje te nuttigen. Soms in een enkele kraam,
soms in een uitgebreid restaurant. Het meest prettige evenement op dit vlak was
de KLM Open. Struinen door de duinen, wat eten onderweg, je rug laten testen in
het promodorp en genieten bij de laatste hole. Door op verschillende plekken
activiteiten aan te bieden, blijven bezoekers langer hangen rondom een
wedstrijd. Waar slechts een enkele promostand stond ging het publiek al snel
weer naar huis na de wedstrijd. De KLM Open heeft natuurlijk het voordeel dat
het evenement over een uitgestrekt gebied plaatsvindt, wat ook geldt voor het EK
triathlon in Holten. Evenementen waar minder te doen was en die nog activiteiten
kunnen ontwikkelen zijn onder andere het WC Boulderen, WK Baseball en WK Squash.
Als er rond de wedstrijd meer te beleven is, zelf dingen ondernomen kunnen
worden - even ergens iets eten, deelnemen aan een clinic of een bezoek brengen
bij een lezing - dan blijft een gast ook na of tussen de wedstrijden door
hangen, ook al staan er geen toppers op het wedstrijdtoneel.
Esthetiek
Het
FBK stadion is een echt atletiekstadion waar je graag wilt zijn. Ik voelde mij
er echt thuis. Het is zo ingericht dat het atletiek ademt en door het toepassen
van verschillende kleuren van de zitjes is het ook zonder bezoekers sfeervol. De
sfeer, de inrichting, de routing, de aankleding, de geur en kleur, alles draagt
bij aan de esthetiek. Je wilt er graag zijn en je voelt je er thuis, het is er
prettig vertoeven. Dat geldt overigens voor bijna alle bezochte evenementen.
Bijzondere ambiance waren de duinen van de KLM Open, de omgeving van Holten voor
het EK triathlon en de stad Rotterdam voor de Bavaria City Racing. Maar ook het
Kralingse Bos voor het CHIO en het strand van Scheveningen pasten goed bij het
evenement. Vooral evenementen in het buitengebied hebben als voordeel dat de
natuur een podium en een decor biedt. Het sportpaleis van Rotterdam moet eerst
zodanig aangekleed worden dat het ook judo ademt, wat de organisatie trouwens
heel goed heeft gedaan. Iedere Nederlander kan trots zijn op de oranje judomat.
Maar ook een oude fabriekshal voor het Boulderen paste bij het evenement en de
sfeer die bezoekers willen. Daar vielen echter wel een aantal promostands in het
niet. Door hier meer ‘urban’ zaken aan te bieden is ook deze ruimte helemaal
passend en in harmonie. De enige plek waar ik echt niet lang ben gebleven was
het strand, het beachvolleybalstadion. Daar woei het zo hard dat ik mijn ogen
niet open kon houden vanwege het zand in mijn ogen. En met lenzen ben je dan
niet blij. Een groot windscherm voor de kust is niet een oplossing, misschien
wel en skibril?
Om verder te gaan met het ontwerpen van sportevenementen kunnen een aantal ontwerpprincipes gebruikt worden. Hieronder de vergelijking en mogelijke aandachtspunten voor de ontwikkeling van een ‘totale sportevenementenbeleving’.
Thematiseren
Geen enkel evenement heeft hier iets mee
gedaan behalve de provincie Drenthe bij de start van de Vuelta met het thema
‘Spanje in Drenthe’. Overal in Drenthe zijn geïnspireerd op dit thema
evenementen georganiseerd waar toeristen op afkwamen. Een week lang was Drenthe
rood gekleurd. Gemeenten, restaurants, scholen, alles en iedereen deed mee. Een
thema werkt aanstekelijk en zet de creativiteit op gang. Het is een goede
verbindende factor. Niet alleen voor publiek maar ook voor goede doelen,
partners en sponsoren.
Indrukken harmoniseren door middel van positieve
signalen
Binnenkomst bij het CHIO in Rotterdam, een eerste zeer
goede indruk: hostesses stonden voor de ingangspoort mensen zeer vriendelijk de
weg te wijzen. Lantaarnpalen in het bos, looppaden bekleed, dat verwacht je niet
in het Kralingse Bos. Als het gaat plenzen loop je nog op een droog pad.
Opvallend nette aankleding bij de KLM Open, maar eerst word je zeer snel met de
pendelbus bij de hoofdingang afgezet waarna je door een promodorp komt waar van
alles te zien en te doen is. Een superchique restaurant van het CHIO en
afgeschermde opslagplekken bij het EK Hockey. FBK games waar het stadion zelf
geheel sfeervol is door de kleurstelling van de zitjes, zelfs zonder publiek
komt dit zeer prettig over. Je zou zeggen dat het lastiger is om in de
buitenruimte indrukken te harmoniseren, terwijl er bij de bezochte evenementen
beter aandacht aan wordt besteed dan bij sommige sportstadions, vooral als je
buiten het wedstrijdveld komt.
Passende aankleding in de stijl van het evenement draagt bij aan een
positieve indruk. Van ontvangst tot vertrek moet het kloppen. Bij het EK
triathlon, EK hockey, KLM Open en CHIO was veel aandacht besteed aan de
aankleding van routes en ontvangst van mensen en verstrekken van informatie over
het evenement. Een duidelijk routing, logische paden, passende aankleding en een
fris ruikende toilet zonder rijen. Maar ook goede belichting, passende muziek en
iemand die het publiek weet mee te nemen tijdens de wedstrijd zijn essentiële
zaken die bijdragen aan de harmonie van het evenement. Bij het beachvolleybal
speelt men al in op de wensen van de jeugd. Knallende muziek, sms acties,
dansende dames, allemaal positieve signalen om de wedstrijd in harmonie te laten
zijn met het publiek.
Het publiek kan nog beter bij de wedstrijd betrokken
worden, daar kunnen indrukken zeker geharmoniseerd worden. Via een kleine radio
de wedstrijd volgen, zoals bij de KLM Open, zou ook iets kunnen zijn voor een EK
triathlon en CHIO. Zelfs is dat misschien ook interessant voor iedere sport waar
het tijdens de wedstrijd stil moet zijn en je toch stiekem het commentaar mist
van de televisiepresentator.
Elimineer negatieve signalen.
Dat lukt nog niet overal
optimaal. Op het gebied van de route aangeven is er nog werk aan de winkel. Niet
echt goed was de weg te vinden bij de Vuelta, het WK Baseball en het WK Squash.
Het WK Baseball en het WK Squash waren slecht te vinden omdat de route er naar
toe niet was aangegeven. Bij de Vuelta was het zelfs op het terrein zelf niet
goed geregeld. Iets wat als zeer positief wordt ervaren zijn de pendeldiensten
zolang deze snel werken. Een lange wachttijd en onduidelijke opstapplaatsen wekt
irritatie.
De
binnenkomst via de rechteringang bij het WK Judo viel op door een stapel dozen
van een promostand. Niet echt een fraai gezicht. Bij het WK Baseball lagen
rondom het gebouw losse bouwmaterialen, evenals bij het FBK stadion. Door alleen
al te zorgen dat de boel is opgeruimd - ofwel door het af te schermen - worden
negatieve signalen geëlimineerd. Iets wat lastiger is te beïnvloeden zijn
aspecten die samenhangen met het weer. Regen en modderige terreinen zijn nog
redelijk te ondervangen, maar wind op het strand waardoor je veel zand in je
ogen krijgt is een stuk lastiger.
Bij een aantal evenementen zie je dat er veel ervaring is en men, zoals bij de KLM Open, zo goed als alle mogelijk negatieve signalen heeft geëlimineerd. Het afval is afgeschermd, er is een overdekt promodorp zodat je ook bij regen lekker kunt rond kuieren.
Meng er gedenkwaardige elementen doorheen
Dat is al te
realiseren door topsporters handtekeningen te laten uitdelen. Het kan ook door
het publiek tijdens de wedstrijd prijzen te laten winnen. Je kunt er ook
simpelweg voor kiezen om leuke producten van het evenement te verkopen. Het
grootste en leukste assortiment ben ik tegen gekomen bij het EK Triathlon en EK
Touwtrekken. Bij dit laatste evenement wisten ze zeer goed in te spelen op de
behoeften van de bezoekers. Het publiek komt toch veelal van het platteland en
is niet vreemd met klompen. Tijdens het evenement kon je gepersonaliseerde
klompen kopen met je eigen touwtrekkleuren en zelfs met je eigen landenvlag en
naam erop. Al snel liepen Zwitsers en Zweden op onze Hollandse klompen.
Bij andere evenementen verkocht men helemaal niets. De echte fan vindt het al snel leuk om iets te kopen waar hij vaak ook nog iets mee kan, of erop een handtekening op kan laten zetten van topsporters. Dat zou bij de meeste evenementen beter geëngageerd kunnen worden. Nu gebeurt het meestal per toeval. Maar een duidelijk moment voor het publiek om ook van zijn of haar idool een handtekening te krijgen of op de foto te gaan is er veelal niet. Bij het WK Baseball, het WK Judo, het CHIO en het EK Touwtrekken kwam ik een mascotte tegen waar kinderen wel mee op de foto gingen. Iets wat erg leuk is om het evenement te herinneren.
Een andere leuke - veelal gratis - actie is het uitdelen van clapsticks. Dit gebeurde wel bij het beachvolleyballen, maar ik miste deze lekkere herriemaker juist weer bij het WK Judo. Een clapstick is erg leuk, een aandenken voor thuis en daarmee interessant voor mogelijke sponsoren.
Betrek alle vijf zintuigen.
Bij geen enkel evenement werd
hier overduidelijk mee gespeeld. Het ruiken van zweet, het horen van het kreunen
bij een stoot, in herhaling zien van de beste moves, meer muziek ter vermaak en
ondersteuning van de spanningsopbouw. Er kan nog veel meer gespeeld worden met
de zintuigen. Bij Bavaria City Racing rook je verbrand rubber, bij
beachvolleybal knalde de muziek tijdens een score. Een aantrekkelijk presentatie
van de sport zoals het WK Judo lukt zeker goed. Een aantal sporten is op de
goede weg om de wedstrijd aantrekkelijk in beeld te brengen voor het publiek.
Maar daarmee houdt het voor nu even op.
Je bent wat je rekent
Zijn de sportevenementen een
economisch aanbod? Waar een aantal gratis te bezoeken was, ook omdat het in de
buitenruimte plaatsvond - zoals het EK triathlon - kan er niet gesproken worden
van een economisch aanbod. Maar de meeste evenementen vragen een redelijke prijs
voor wat er te beleven valt. Een goede wedstrijd, voldoende promostands en
genoeg plek om iets te eten en te drinken maken een dag compleet waar mensen
graag toegang voor betalen. De KLM Open en het WK Judo zijn hier voorbeelden
van.
Voorbij die sportzomer van 2009
De KLM Open en het EK
Hockey zijn voorbeelden van topsportevenementen die al goed ‘staan’. Zeker de
KLM Open is een echte belevenis voor de doelgroep waarvoor het bedoeld is, van
jong tot oud. Voor iedere bezoeker wat wils; is er iets te leren, te doen, te
zien in een sfeervolle ambiance. Het is echter geen eenmalig EK of WK zoals bij
Hockey. Door al in het verleden dit soort evenementen te organiseren, is ook
hier zichtbaar dat hockey van de ervaringen heeft geleerd. Partners verbinden
zich voor langere tijd en ook de sport wordt in de volle breedte aangeboden. Het
WK Judo is zeker op de goede weg, maar kan nog hier en daar aangescherpt worden.
Indien judo net zoals hockey ervaring op kan doen en daardoor verbeterslagen kan
maken, is ook dit evenement binnen de kortste keren een superbeleving voor jong
en oud. Beachvolleybal is een jonge sport, waar zelfs hockey nog iets van kan
leren. Hoe zij het publiek weten te vermaken is echt super. Als je dit kunt
vertalen naar andere sporten weet je in de toekomst ook de jeugd aan je sport te
binden en partners hierin te betrekken. En als je Nederland gek wilt krijgen
voor sport en sportevenementen moet het voor iedereen leuk zijn om er naar toe
te gaan, echt een compleet dagje uit. Als we dan ook nog willen dat al die
mensen iets doen met sport dan is het goed om verder te denken en te organiseren
dan alleen het sportevenement zelf. Hoe leg je de verbindingen, hoe zorg je
ervoor dat het beklijft en dat je de bezoekers meeneemt in de sport. Daarover
meer, daarover een andere keer.
Tot slot drie tips bij het organiseren van grote
sportevenementen:
1) Denk aan de kinderen. Zij kunnen met
schoolsportprojecten betrokken worden bij het sportevenement, ook op de dagen
dat iedereen aan het werk is. Denk hierbij ook aan de naschoolse opvang. Sport
is leuk en goed voor kinderen. Als ze gratis kennis kunnen maken met sport, het
goed is georganiseerd, alles is geregeld inclusief vervoer, zijn leraren bereid
om langs te komen.
2) Laat een groep studenten de route nalopen. Is alle
bewegwijzering wel duidelijk? Iets achter de tekentafel kan een heel ander
effect hebben in de praktijk. Mensen doen dingen die je niet verwacht. Zorg dat
mensen niet hoeven te zoeken, maak het ze gemakkelijk. Elimineer de negatieve
signalen.
3) Te makkelijk voor woorden, maar ga aan de slag met een
passend thema voor het evenement. Het is even zoeken, maar maakt het mogelijk om
partners te verbinden op een logische wijze. In 2011 wordt het WK Tafeltennis
gehouden. Thema: ‘Join the table’. Ziet u uzelf al zitten met gelijkgestemden om
eens te debatteren over de handelsrelatie met China of om samen na te denken
over wat we moeten doen om de zittende medemens aan het sporten te krijgen.
Misschien zit u dan niet meer aan die tafel maar staat u inmiddels. Of misschien
weet u nog wel een bedrijf die iets wil met ‘new energy’, het thema van Le Grand
Depart Rotterdam, Le Tour de France.
Au revoir, See you soon, Até à vista. Ik zie u graag terug in het winter- en zomerseizoen van 2010. Weet u nog een sportevenement dat tot de verbeelding spreekt? Ik hoor graag van u als ik er een bezoek aan mag brengen!
Pauline Gispen studeerde aanvankelijk communicatiemanagement. Later
deed zij de studie Master Sport Management aan het Sport Management Institute in
Groningen. Tijdens haar opleiding liep zij stage bij NOC*NSF, waar zij onderzoek
deed naar de belevenis bij sportevenementen voor het Olympisch Plan 2028. Na
haar studie werkte zij onder andere voor het Watersportverbond en de Nederlandse
Kano Bond. In 2008 richtte zij haar bedrijf ‘GoPEP experience projects’ op.
Pauline Gispen is gespecialiseerd in ontwikkeling van belevingsvraagstukken op
het gebied van sport en wat daarmee verbonden is. Zij geeft hierover advies en
werkt als freelance projectleider voor diverse opdrachtgevers. Voor meer
informatie: pauline@gopep.nl of
06-5204 2472.
<< terug
Tweet
